كه تنها پيروان و رهروان بزرگ بزرگ فلسفى كه به نوشته‌هاى آنان آشنا هستند و كار آنان را دنبال ميكنند مىتوانند بدان دست‌يازند و دفترى جداگانه درين زمينه بسازند چنان كه اين دانشمندان در دنبال جستار ارسطو به ويژه در طبيعى و الهى كرده‌اند : 1 - ثئوفرستوس « 16 » جانشين ارسطو در لوكيون « 17 » و رهبر اسكول در 322 تا 287 پ م انديشه‌هاى دانشمندان طبيعت ( گيتى ) شناس را در دفترى بزرگ در 16 يا 18 دفتر كه برگزيدهء آن در دو دفتر است بنام « انديشهء طبيعيان » گنجانده است و آن را ميتوان نخستين تاريخ در اين زمينه دانست و آن تا به افلاطون ميرسد و بر حسب مسائل است نه تاريخ . ديوگنس لائرسيوس در سرگذشت پارمنيدس از دفتر طبيعى او ياد مىكند ( 9 : 22 ) آنچه دربارهء انديشهء دانشمندان پيش از سقراط نوشته‌اند بر پايهء كار ثئوفرستوس است و آن تا سدهء ششم در دست بوده كه سمپليكيوس آن را داشته است . گزيده‌اى از آن هم در دو دفتر يافت مىشده است . 2 - منون « 18 » شاگرد ديگر ارسطو تاريخ پزشكى ( ياتريكا ، سوناگوگى ياتريكى ) دارد كه پاپيروسى در مصر يافتند و پاره‌اى از آن را در آن ديده‌اند . پاره‌اى از اين دفتر در 1893 چاپ شده است . 3 - اريستوكسنوس « 19 » تارانتى مشائى تاريخ موسيقىشناسان دارد كه پاره‌اى از آن هنوز در دست هست ( موسيقىنامه 28 - كمال ادب الغناء از حسن كاتب چاپ 1975 مصر 142 فصل 42 و ترجمهء فرانسوى آن از آمون شيلواه ص 37 و 203 - الموسيقى الكبير فارابى 204 ) . 4 - اودموس « 20 » رودسى دفترى در تاريخ رياضى در سه بخش

--> ( 16 ) - Theophrustus ( 17 ) - Lukion ( 18 ) - Menon ( 19 ) - Aristoxenus ( 20 ) - Eudemus